BBC phỏng vấn Ông Bùi Tín: Tình hình Việt Nam đang "cực kỳ gay gắt"

 

Khó khăn trước chuyến đi Mỹ

14 Tháng 6 2005 - Cập nhật 18h24 GMT BBC

Nguyên đại tá Bùi Tín cho rằng thủ tướng Phan Văn Khải đang đứng trước một chuyến đi cự kỳ khó khăn, cả từ bên ngoài lẫn bên trong.

Ông Bùi Tín vốn đã nhiều năm quan sát tình hình nội bộ của Việt Nam, mô tả không khí chính trị trong nước hiện đang "rất rối ren".

Trước chuyến công du của thủ tướng Phan Văn Khải sang Hoa Kỳ, các phương tiện truyền thông đại chúng của Việt Nam đã có hàng loạt các bài viết đón đầu cho chuyến đi này, mô tả quan hệ Việt Mỹ đang trên đường phát triển.

Nghe 10' phỏng vấn Bùi Tín

 

Ṭa Soạn Đối Thoại : Đối Thoại đă sao chép bài phỏng vấn từ các chương tŕnh phát thanh cuả BBC. Trong mục đích gởi đến độc giả các bài phỏng vấn bằng dạng viết thật nhanh, nếu có sự sơ sót , xin tác giả , độc giả và đài BBC thông cảm. Mời độc giả nghe lại buổi phát thanh để hiệu đính các chỗ sai trước khi xử dụng

Ông Bùi Tín: Tôi nghĩ ông Khải đang ở trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn và tôi cũng h́nh dung là trước khi đi ông cũng đang băn khoăn lắm. Bởi v́ ăn nói như thế nào với Mỹ, với Bush, ăn nói thế nào với báo chí quốc tế, rồi ăn nói thế nào với cộng đồng... các vấn đề rất là ngổn ngang. Nhưng theo kinh nghiệm của tôi ở trong chính quyền Hà Nội th́ tất nhiên ổng đi ổng phải nói đúng nghị quyết. Đúng nghị quyết có nghĩa là hiện nay vẫn tôn trọng nghị quyết 9. Trừ khi tôi đang chờ là nếu trước khi đi có một cuộc họp của Bộ Chính Trị đặc biệt để cho ông Khải tŕnh bày và xin ư kiến của Bộ Chính Trị, nhưng điều này cho đến hôm nay chưa xảy ra. Cho nên tôi nghĩ ông Khải không thể chia ḿnh ra được mà nói theo nhiều kiểu được. Cho nên ổng phải có cái lựa chọn. Thế nhưng lựa chọn quan trọng nhất ổng phải nói ư kiến chính thức theo nghị quyết, đó là cái đầu tiên. Thứ hai nữa trong cái đặc biệt hiện nay th́ đàng sau chính phủ đương quyền th́ lại có một chính phủ vô h́nh mà trước đây người ta gọi là chính phủ của ông Thọ với ông Duẩn. Và bây giờ có thể chính phủ vô h́nh nó nắm được cơ quan t́nh báo và cơ quan công an , chính phủ đó là do Đỗ Mười và Lê Đức Anh giữ. Do đó các vị đi là phải gườm, nh́n xem Lê Đức Anh với Đỗ Mười sẽ có phán xét ǵ không. Cho nên tôi nghĩ ông Khải cũng phải tính đến chuyện đó, đàng sau của ông là sự kiểm soát.

BBC: Thưa ông, ông nói đến chuyện là phải  ḍm ngó ông Lê Đức Anh, Vậy th́ gần đây ông Lê Đức Anh có viết một lá thư được báo Vietnamnet họ đăng tăi kể lại chuyện ông Lê Đức Anh cũng đi Hoa Kỳ và trước đây gặp TT Bill Clinton, liệu thư đó nó có đưa ra những chỉ dấu ǵ không?

Ông Bùi Tín: Hiện nay cũng đưa chỉ dấu rơ rằng là “Tôi đi lần trước như thế th́ tôi cũng giữ ǵn và tôi không có nói ǵ ra ngoài những nghị quyết, ngoài những cái đảng đă quyết định”. Tôi được biết là ông Khải hiện nay theo quan điểm riêng, tôi nhiều lần gặp lắm là ông theo quan điểm của ông Kiệt, ông rất gần ông Kiệt. Hiện nay trong đấu tranh giữa các phe phái để chuẩn bị cho hội nghị trung ương 12 sắp sữa diễn ra vào tháng 7, trước họ định vào 28 tháng 6 giờ lùi lại vào giữa tháng 7. Tôi nghĩ rằng hai phe phái đang đấu tranh quyết liệt. Các bạn cũng thấy vừa rồi ông Vơ Văn Kiệt ra mắt đến 4 lần, một lần nhân 30 tháng 4, ổng khuyên là đừng có huênh hoang quá mà phải biết là cái thắng lợi của hàng triệu người này th́ cũng là cái đau khổ của hàng triệu người khác. Ổng c̣n lại có lời khen Ô Dương Văn Minh, sau đó th́ trên báo Nhân Dân đăng lại cắt cụt đi hẳn những ư kiến mà ổng khen Dương Văn Minh như thế và c̣n chất vấn lại. Gần đây ổng lại có một thư nữa chính thức nhận lỗi về vụ Dung Quất khi ông ấy làm thủ tướng để khuyến khích tính chất trong sáng, minh bạch, rơ ràng, có sai lầm th́ nhận sai lầm mà ông muốn tác động vào việc ǵ đó. Mới ngày hôm kia ổng lại đưa ra lá thư rất mạnh mẽ, trong nước họ gọi cho tôi họi nói đây là ổng chửi mắng, ông mắn mỏ Nguyễn Khoa Điềm hiện nay là ủy viên Bộ Chính Trị, mà hiện nay lại là trưởng ban Tư Tưởng Văn Hóa. Ổng chất vấn là tại sao đến 2 tháng mới trả lời cái thư của ổng, tại sao lại đi kiểm duyệt  “Hồi Kư Không Tên của Lư Qúy Chung, tại sao lại áp đặt những cái tự cho ḿnh là ở trên đảng, tiếng nói của đảng mà thực ra là tiếng nói quá ư là lố bịch và chặt chẽ một cách vô lư đó, theo kiểu của công an trị. Ổng có nói thẳng đến như thế. Chứng tỏ là hiện nay các phe phái trước chuyến đi của ông Khải và trước hội nghị trung ương 12 đang đấu tranh rất là quyết liệt.

BBC:, tự do ngôn luận, tự do tôn giáo, những cái mà người ta đang đ̣i ... liệu nó có một lối Theo như phân tích của ông th́ thấy rơ rằng ông Phan Văn Khải chuyến đi lần này hoàn toàn khó khăn. Ở bên ngoài th́ những người Việt ở Hoa Kỳ họ biểu t́nh, bên trong nước th́ các đồng chí họ đưa lên những lá thư rồi những ư kiến này nọ. Vậy th́ liệu có lối thoát nào không và cái mà tôi quan tâm là liệu có là thay đổi về t́nh h́nh VN không về những cái VN họ đang đ̣i là dân chủ hơn tự do ngôn luận, tự  do tôn giáo,những  ái mà  người ta đang đ̣i từ xưa tới nay, liệu nó có một lối thoát ǵ đó không ?

Ông Bùi Tín: Tôi th́ hơi bi quan, nếu có nói lạc quan th́ lạc quan rất là dè dặt bởi v́ phải qua các sự kiện. Hiện nay người ta vẫn tin rằng trước khi ông Khải đi th́ phải thả anh Phạm Hồng Sơn ra, mà bây giờ cả áp lực của các thượng nghị sĩ, của cả dư luận báo chí v.v... đ̣i phải thả Phạm Hồng Sơn ra. Tôi nghĩ là trước khi ông Khải đi nếu có dấu hiệu thuận lợi đó là phải thả một loạt các chính trị dân chủ mà trước hết là Phạm Hồng Sơn. Nhưng cho đến hôm nay th́ họ cứ hứa lung tung và cho đến nay vẫn chưa có ǵ cả. Cho nên tôi nghĩ là hiện nay ông Khải đi sẽ ở trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn. Cho đến nay th́ Bộ Chính Trị chưa có họp ǵ, đấu tranh giữa các phe phái đang ở đoạn quyết liệt nhất nhưng chưa có trọng tài, chưa ngă ngũ. Cho nên ăn nói ra làm sao? Đóng lại hay mở ra như thế nào th́ ông Khải hết sức là bối rối.

BBC: Trong nước th́ thường các cơ quan nhà nước hay là những cơ quan chánh phủ họ thường nói chuyện với nhau kiểu là thôi sắp nghỉ hưu thôi th́ cho ông này đi nước này, ông kia đi nước kia. Kiểu phân tích của ông tôi thấy có vẽ như chuyến đi của ông Phan Văn Khải cũng có vẻ giống như vậy đúng không ạ?

Ông Bùi Tín: Tôi thấy tất nhiên đây là ổng gặp dịp người ta mời ổng phải đi thôi. Chứ thật ra th́ người ta biết ổng như theo danh từ của Mỹ với của Anh người ta gọi là vịt què bởi ổng đă cam kết ở đại hội 9 rồi tôi chỉ làm thêm thủ tướng nữa nhiệm kỳ nữa thôi, tức là hai năm thôi và bây giờ đă quá rồi, đă  có  một cam kết rơ ràng đến 70 tuổi là thôi, không làm việc ǵ nữa. Bây giờ ông đă 71, 72 rồi. Đúng ra kỳ này về ổng sẽ thôi việc. Thôi không làm thủ tướng là điều chắc chắn.

BBC: Nhưng nếu vậy th́ ai sẽ thay?

Ông Bùi Tín: Cái bối rối cực kỳ cho hiện nay như hồi kư ông Đoàn Duy Thành nói đó “vơ bèo, vặt tép” tức là không có chuẩn bị ǵ cả. Ở Trung Quốc người ta chuẩn bị cho Chu Dung Cơ hay chuẩn bị cho Hồ Cẩm Đào chuẩn bị trước hàng 6, 7 năm để mà bồi đắp lên, ông Mạnh cũng xuất hiện một cách bất ngờ không ai tính được cả và đến bây giờ không biết ai làm thủ tướng đây. Người th́ bảo ông Nguyễn Tấn Dũng, Nguyễn Minh Triết, người th́ nói ông Phan Diễn nhưng chưa có đậu vào ai cả. Do đó tôi nghĩ t́nh h́nh nó gay gắt nó tùy thuộc vào đấu tranh phe phái, do chính phủ vô h́nh là Lê Đức Anh và Đỗ Mười c̣n có nắm được thực quyền như hiện nay nữa hay không? Do đấu tranh của quần chúng mạnh đến đâu chứ bây giờ có thể nói là t́nh h́nh cực kỳ là gay gắt.

BBC: Ông mô tả th́ tôi thấy như là một trận Xuân Thu, tuy là bắt đầu có biến rồi, nhưng liệu nước đục béo c̣ hay là có đi đến một kết quả nào đó không? Ông có nh́n thấy hướng sắp tới như thế nào, có rơ ràng không?

Ông Bùi Tín: Chưa thấy rơ cái h ướng nào cả, trừ khi là hội nghị trung ương 12, mà hội nghị trung ương 12 hiện nay vẫn là ẩn số. Ẩn số tức là hai cánh nó đang dằn co lẫn nhau. Một cánh của Lê Đức Anh th́ muốn khoanh lại, khoanh cả với Mỹ, khoanh cả vụ Tổng Cục 2. Một cánh nữa là mở ra là cánh của ông Vơ Văn Kiệt, đang hết sức đẩy mạnh cái đó nhưng vẫn chưa tạo được đột biến. Cho nên tùy thuộc vào hội nghị trung ương 12, và tùy thuộc ở hội nghị Bộ Chính Trị nếu mà có trước khi ông Khải đi. Tôi nghĩ là thời gian gấp lắm rồi, có nhiều dấu hiệu là các bên đấu tranh mạnh, và có nhiều dấu hiệu là cánh cởi mở đang có một thắng thế chút ít nhưng mà chưa dứt điểm, chưa đột phá được. Cho nên tôi cũng c̣n rất là, gọi là hạn chế trong nhận định chắc chắn, hiện nay vẫn đang c̣n có nhiều cái chưa thật là ngă ngũ.

 

Cùng lúc đó báo chí tiếng Việt ở nước ngoài lại rầm rộ vận động cho các cuộc biểu tình hay thách thức tranh luận với người đứng đầu chính phủ Việt Nam.

Theo ông Bùi Tín, chuyện Bộ chính trị chưa họp thống nhất nghị quyết cho thấy chuyến đi có vẻ như là cuối nhiệm kỳ của thủ tướng sẽ khó có được một sự mở cửa dứt khoát.

Ông cho rằng chuyện báo chí Việt Nam đăng tải bài viết của Đại tướng Lê Đức Anh về chuyến công du Hoa Kỳ trước đây trong cương vị chủ tịch nước đưa ra một chỉ dấu rõ ràng từ phe mà ông gọi là công an và quân đội.

Chuyện cho đến giờ vẫn chưa có tín hiệu về khả năng thả Phạm Hồng Sơn được ông Bùi Tín bình luận như là dấu hiện bi quan cho các phong trào dân chủ, tự do tôn giáo và nhân quyền trong thời gian tới.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Make your own free website on Tripod.com